Το Τριώδιο είναι ένα από τα λειτουργικά βιβλία της Ἐκκλησίας μας. Στο βιβλίο αυτό περιέχονται σχεδόν κάθε μέρα ύμνοι, που λέγονται Τριώδια, ύμνοι δηλαδὴ με τρεις ωδές. Οι ύμνοι αυτοί γενικά λέγονται Κανόνες. Οι Κανόνες, στην άρτια μορφὴ τους και αντίθετα προς τα Τριώδια, αποτελούνται από εννέα ωδές. Οι ωδές, είναι ομάδες από τέσσερα, πέντε ή και περισσότερα τροπάρια, που ψάλλονται όλα με τον ίδιο τρόπο. Ενώ λοιπόν οι Κανόνες είναι ύμνοι με εννέα ωδές, τα Τριώδια είναι μικρότεροι ύμνοι με τρεις μόνο ωδές. Από τα Τριώδια λοιπόν αυτά, λέγεται και το βιβλίο Τριώδιο.

Οι ύμνοι του Τριωδίου ψάλλονται από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι και το Μεγάλο Σάββατο. Φέτος, αυτή η περίοδος ημερολογιακά τοποθετείται από την 1η Φεβρουαρίου ως τις 11 Απριλίου. 

Την πρώτη Κυριακή αναφέρεται το Ευαγγέλιο του «Τελώνη και Φαρισαίου», κατά το οποίο καλό είναι να εμπνευστούμε από την ταπείνωση του Τελώνη και να προφυλαχθούμε από την υπερηφάνεια του Φαρισαίου. Άλλωστε, ο ίδιος ο Κύριος διδάσκει: "πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτόν ταπεινωθήσεται, ὁ δέ ταπεινῶν ἑαυτόν ὑψωθήσεται". Από την πρώτη ως τη δεύτερη Κυριακή (φέτος από Κυριακή 1 Φεβρουαρίου ως και το Σάββατο 7 Φεβρουαρίου) έχουμε "κατάλυση εις πάντα", δηλαδή ΔΕ νηστεύουμε την Τετάρτη και την Παρασκευή. 

Τη δεύτερη Κυριακή ακούμε την παραβολή του «Ασώτου Υιού». Τρία πράγματα μας διδάσκει η παραβολή: α) Την άθλια καταστάσῃ του ἁμαρτωλού. β) Την αξία της μετανοίας και γ) το μεγαλείο της συγχωρέσεως. Σε αυτή την εβδομάδα (8 - 14 Φεβρουαρίου) νηστεύουμε την Τετάρτη και την Παρασκευή κανονικά. 

Το Σάββατο (14 Φεβρουαρίου) ονομάζεται Ψυχοσάββατο ή Σάββατο των Ψυχών. Καθιερώθηκε από την εκκλησία ως ημέρα που προσφέρουμε κόλλυβα και προσευχόμαστε για όλους αυτούς που για διαφόρους λόγους δεν μνημονεύονται σε μνημόσυνα: π.χ. άνθρωποι που δεν έχουν εν ζωή κάποιο συγγενή.

Η τρίτη Κυριακή είναι της «Απόκρεω», δηλαδή η ημέρα που σταματάμε την κατάλυση κρέατος. Τη μέρα αυτή η Ἐκκλησία φέρνει στη μνήμη μας τη φοβερή Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου. Καθόλη τη διάρκεια της εβδομάδος (16 - 21 Φεβρουαρίου) καταλύουμε γαλακτοκομικά όλες τις ημέρες, συμπεριλαμβανομένων της Τετάρτης και της Παρασκευής. 

Η τελευταία Κυριακή (22 Φεβρουαρίου) ονομάζεται «Τυρινή» (ή τυροφάγου), καθώς είναι η τελευταία ημέρα που καταλύουμε γαλακτοκομικά, με την επόμενη ημέρα να είναι η πρώτη μέρα της Σαρακοστής, δηλαδή η Καθαρά ∆ευτέρα, που είναι αυστηρή νηστεία. Το Ευαγγέλιο της μέρας παροτρύνει τους πιστούς να συγχωρήσουν αυτούς που τους έφταιξαν ὥστε να τους συγχωρήσει και ο Θεός. Η νηστεία να μη γίνεται αφορμὴ επιδείξης, όπως έκαναν οι Φαρισαίοι και να διάγουν βίο ενάρετο και ελεήμονα. Τη μέρα αυτή η εκκλησία, μας θυμίζει την εξορία του Αδὰμ από τον Παράδεισο. Το απόγευμα αυτής της ημέρας τελείται στους Ιερούς Ναούς, ο πρώτος κατανυκτικός Εσπερινός, ο επονομαζόμενος της συγχωρήσεως ή "της συγγωνήμης", εν όψει της εισόδου μας στο στάδιο των αγώνων της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Αποκριά: ετυμολογία

Αποκριά ετυμολογικά σημαίνει αποχή ή απομάκρυνση από την κατανάλωση κρέατος. Όχι επειδή είναι "κακή" τροφή, αλλά για να στερηθούμε κάτι που ορεγόμαστε, κάτι που μας αρέσει, ώστε να μπορούμε να κόψουμε συνήθειες, ηδονές ή άλλες αμαρτίες (ψέμα, αισχρολογία κοκ) που μας φαίνονται αρεστές. Είναι, λοιπόν,  περίοδος ησυχίας και προετοιμασίας του ανθρώπου, ψυχικής και σωματικής, για να βιώσει το Θείο Πάθος και την Ανάσταση του Σωτήρα Χριστού.

Καρναβάλι: Ετυμολογία

Ακόμα και η λέξη "καρναβάλι" προέρχετα από τις λατινικές λέξεις: κάρνε (=κρέας) και λεβάρε (= αίρω, σηκώνω), δηλαδή carnem levare που σημαίνει διακοπή της βρώσης κρέατος. Η ετυμολογία που πλέον ακούγεται περρισότερο από το carrus navalis = αμαξίδιο ναυτικό ή καρότσι ναυτικό, λόγω του ιερού πλοίου του Διόνυσου, θεωρείται αβάσιμη από την πλειονότητα των λαογράφων και των γλωσσολόγων.

Αποκριά (κοσμικά)

Ωστόσο, στην κοσμική ζωή παρατηρούνται ακριβώς αντίθετα γεγονότα, επηρεασμένοι από έθιμα, τα οποία συνδέονται άρρηκτα µε τη λατρεία του Διονύσου, "θεού" του κρασιού, της ηδονής και των εορτασμών. Κι έτσι έχουμε γλέντια, διασκεδάσεις, «μασκαρέματα», «Καρναβάλια» και πόσα άλλα έκτροπα.

Από τις πιο γνωστές εορτές της Αρχαιότητας ήταν τα Ανθεστήρια, που γιορτάζονταν περίπου στις αρχές του Μάρτη. Επρόκειτο για τη γιορτή των λουλουδιών, του κρασιού και του γλεντιού, αλλά και η γιορτή των νεκρών και των ψυχών. Σύμφωνα με τις παγανιστικές αντιλήψεις, οι ψυχές των νεκρών έπρεπε να εξευμενισθούν, για να δώσουν καρπό στη γη και να επιτρέψουν το ξεφάντωμα στους ζωντανούς. Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι τη δεύτερη ημέρα των Ανθεστηρίων κατά τους λεγόμενους Χοές, άνοιγαν οι πόρτες του Άδη και οι νεκροί ανέβαιναν στον Απάνω Κόσμο (!!!), για να ξαναεπιστρέψουν την τρίτη ημέρα κατά τους Χύτρους. Σε αυτό το διάστημα της παραμονής των νεκρών ανάμεσα στους ζωντανούς, οι τελευταίοι έκαναν στους νεκρούς πολλές τιμές και τους τάιζαν με πανσπερμία, δηλαδή ένα παρασκεύασμα από σπόρους δημητριακών και οσπρίων, κάτι σαν τα κόλλυβα. Παρόμοιος εορτασμός παρατηρείται και στους Πέρσες, στους Πρώσους και στους υπόλοιπους Ινδογερμανούς.

Ας επιλέξουμε λοιπόν τι χρειαζόμαστε και τι θέλουμε στη ζωή μας. Η Εκκλησία μας καλεί σε μία περίοδο μετανοίας, προσευχής, νηστείας, καταλλαγής και ησυχίας. Γι' αυτό κι από την ημέρα που ανοίγει το Τριώδιο, ψάλλεται κατανυκτικα: «Τῆς μετα­νοίας ἄνοιξόν μοι πύλας, Ζωοδότα...».

Καλό Τριώδιο! Καλόν Αγώνα!